Od redaktorów

Abstrakt

Siedemnasty tom prac wydawanych w ramach „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Russologica” stanowi zbiór siedemnastu artykułów naukowych, obejmujących zagadnienia z zakresu językoznawstwa konfrontatywnego, diachronicznego i synchronicznego, translatoryki, leksykologii, semantyki, frazeologii oraz antropologii kulturowej. Wspólnym mianownikiem wszystkich tekstów jest szczegółowa analiza wybranych aspektów języka rosyjskiego i jego powiązań z innymi systemami językowymi i kulturowymi, co czyni zbiór istotnym wkładem w rozwój badań nad językiem, literaturą i kulturą rosyjską. Od pewnego czasu Redakcja realizuje rozszerzanie profilu badawczego czasopisma. Stąd coraz więcej artykułów wychodzących poza rosyjski obszar językowy, dotykających zagadnień slawistycznych, nierzadko też ogólnoteoretycznych. Rozszerzony został zakres językowy publikacji: niniejszy numer – poza tekstami w języku rosyjskim i polskim, które nadal stanowią dominantę, zawiera (podobnie jak poprzedni) tekst anglojęzyczny. Tom, który oddajemy w ręce Czytelników, omawia m.in. zagadnienia frazeologii: jeden z artykułów dotyczy rosyjskich frazeologizmów związanych z czasem, drugi – stanowi próbę konfrontacji polskich i rosyjskich frazeologizmów z komponentem ryba. Wśród publikacji jest i taka, która ujawnia rozterki badacza fitonimisty, próbującego rozwikłać zatarte szlaki pochodzenia niektórych nazw roślin. Celem innego artykułu o charakterze przekrojowym jest dostarczenie zaktualizowanych danych na temat słowiańskiej leksykologii i leksykografii etymologicznej. Interdyscyplinarne podejście łączące językoznawstwo, biblistykę i kulturoznawstwo charakteryzuje artykuł poświęcony semantyce i etymologii nazw kolorów w biblijnych tłumaczeniach Slavia Ortodoxa. Do publikacji o charakterze historycznojęzykowym bądź porównawczym należy zaliczyć szkic dotyczący refleksacji spółgłosek płynnych r i l w zachodnioruskim przekładzie Kroniki wszystkiego świata Marcina Bielskiego oraz artykuł konfrontujący procesy subkategoryzacji pojęć: ros. мука ‘cierpienie’ i łot. mokas ‘cierpienie’ w języku rosyjskim i łotewskim – przeanalizowano tu ich kontekstowe użycie oraz strukturę konceptualną. Komparatystyczne ujęcie cechuje publikację poświęconą analizie metaforycznych znaczeń rosyjskich i chińskich mitonimów (nazw istot mitycznych), bazujących na cechach wyglądu i charakteru człowieka. Interdyscyplinarny charakter (wykorzystujący metody lingwistyki, etnolingwistyki i literaturoznawstwa) ma artykuł, w którym omówione zostały semantyczne niuanse rosyjskich leksemów denotujących smutek (печаль, грусть, тоска, уныние, скорбь, горе), a analizowane pojęcia zostały zilustrowane przykładami z literatury rosyjskiej (A. Czechow, M. Bułhakow, A. Puszkin, W. Szukszyn, W. Wysocki). Wciąż żywa problematyka konfliktu rosyjsko-ukraińskiego znalazła odzwierciedlenie w publikacji poświęconej analizie językowych mechanizmów manipulacji w rosyjskich mediach prorządowych, mających istotny wpływ na kształtowanie opinii publicznej. W innym artykule dokonano analizy tekstów i sytuacji precedensowych rosyjskiego dyskursu politycznego pod kątem ich transformacji w przestrzeni internetowej. Autor artykułu o tematyce translacyjnej poświęcił rozważania jednej z technik stosowanych w przekładzie audiowizualnym (np. w tłumaczeniu filmów), czyli tzw. opuszczeniu oraz opisał konsekwencje, jakie może nieść jej wykorzystanie. W publikacji poświęconej dyskursowi biblijnemu w piśmiennictwie Filareta Drozdowa przedstawiono analizę egzegezy biblijnej, teologii Przymierza i sposobu interpretacji Pisma Świętego w kontekście rosyjskiej teologii prawosławnej. Z kolei unikatowe połączenie autobiografii i hagiografii w zbiorze opowiadań Tichona Szewkunowa Nieświęci święci i inne opowiadania stało się przyczynkiem do pogłębionej analizy literackiej, zaprezentowanej w artykule o charakterze krytycznoliterackim. Inna publikacja zamieszczona w 17 zeszycie naszej serii jest wnikliwą obserwacją przemian społecznych w Rosji po upadku ZSRR; jej bazę materiałową stanowi reportaż Dzieci z Putino Any Uzelac. W niniejszym zbiorze artykułów znalazło się też miejsce na zaprezentowanie wieloaspektowej analizy języka i warsztatu poetyckiego ukraińskiej literatki i tłumaczki Liny Kostenko. Treści dydaktyczne, stanowiące integralną część tematyki czasopisma, znajdą Czytelnicy w artykule omawiającym potencjalne aspekty wykorzystania platformy Moodle w nauczaniu języka rosyjskiego jako obcego (РКИ) w modelu blended learning. Mimo dużej różnorodności tematów publikacja zachowuje spójność merytoryczną, a poszczególne artykuły uzupełniają się, tworząc szeroki obraz aktualnych kierunków badań nad językiem, literaturą i kulturą rosyjską oraz ich relacjami z innymi tradycjami lingwistycznymi i kulturowymi. Prezentowane artykuły ukazują zarówno nowe kierunki badań, jak i kontynuację klasycznych problemów, co sprawia, że tom ten może zainteresować szerokie grono odbiorców – językoznawców, literaturoznawców, tłumaczy, kulturoznawców i dydaktyków języków obcych, szczególnie języka rosyjskiego.

Redakcja